Blockchain Teknolojisi: Dijital Güven Mi? Modern Kölelik Mi?

İnsanoğlunun hayatta kalabilmesini, kendi türleri ile güçlü bağlar kurabilmesini ve bu bağları geliştirebilmesini sağlayan en güçlü şey güven duygusudur. Güven genlerimize işlenmiş, içerisinde riskleri barındıran ve aynı zamanda geliştirilebilen bir süreçtir. Yüzyıllardır, insanlar güven duygusu üzerine inşa ettikleri ilişkiler ile yeryüzünün hakimi olmuş, tarih boyunca büyük imparatorluklar kurmuş, yeni kıtalar keşfetmişlerdir. Birbirine güvenen, aynı hedef için çalışan ve iş birliği yapan insanoğlu gezegenimizin ötesine gidebilecek yeni maceralara yelken açmıştır.

Tabii ki de güven kendi içerisinde riskleri barındıran bir duygudur. Ve tarih boyunca güven ile elde edilen kazanımların yanında güvensizlik üzerine de insanoğlu birçok bedel ödemiştir. Tartışmasız bir şekilde güven duygusu insanoğlunun kazanımları ve kayıpları noktasında çok önemli bir yere sahiptir. İnsanlar güven duygusunu tesis edebilmek, düzeni koruyabilmek için organizasyonlar kurmuş, meclisler oluşturmuş, kurum, kuruluş ve devlet gibi yapılar inşa etmiştir.

İşte Blockchain teknolojisi yeni dijital toplum düzeninin güvenini tesis etmek için ortaya atılmış teknolojik altyapıdır. Yeni dünya düzeninde, tüm verilerin, tüm kayıtların ve gerçekleşecek tüm işlemlerin dijital ortamda yapılması planlandığından, bu işlemlerin güvenli yapılması gerekmektedir. Blockchain özel olarak geliştirilmiş bir şifreleme yöntemi ve matematik altyapısı ile bunu gerçekleştirebileceğini iddaa etmektedir. Bu teknoloji aslında güç ve güvenin, tek bir kişi veya kuruluşta (örneğin bankalar, hükümetler ve finansal kurumlar) yoğunlaşması yerine ağın paydaşları (ör. geliştiriciler, madenciler ve tüketiciler) arasında dağıtmayı veya paylaşmayı hedeflemektedir.

Bu teknolojik altyapı yeni dijital toplumun temelidir. Yeryüzünde veri üreten her şey (insanlar, makineler, üretim yerleri, robotlar, ulaşım ağları, sağlık kuruluşları vb.) ve işlem yapılan tüm kayıtlar blockchain teknolojisi ile ilişkilendirilecektir. Bir nevi yeryüzünün dijital kayıt defteri ve yeryüzünde yapılan tüm işlerin gerçekleşeceği dijital ağdır.

Blockchain Bitcoin ile Hayatımıza Girmiş Oldu

Biz bu teknolojiyi ilk defa Bitcoin ile duyduk. 2008 yılında Satoshi Nakamoto ismi ile internette 9 sayfalık bir dosya paylaşıldı. “Peer-to-Peer Electronic Cash System” başlığı ile yayınlanan bu makalede, kişiden kişiye aracı kullanmadan, şifreli ve güvenli bir şekilde nasıl para gönderilebileceği ve sistemin çalışma mantığı paylaşıldı.

Bu gelişmenin ardından, dijital para birimi olarak hayatımıza giren bitcoin bir anda finans sektörünü değiştiren oyuncu olarak konuşulmaya başlandı. Yeni dijital para birimleri ortaya çıktı. Geleceğin ödeme altyapısı olarak adlandırılan dijital para birimleri için birçok makale yayınlandı, çalışmalar yapıldı, uygulamalar geliştirildi. Bitcoin borsası oluştu. 20.000 dolar seviyelerini gören 1 bitcoinin değeri 2020 Nisan ayı itibari ile 7.000 dolar seviyelerinde işlem görmektedir. Amerika’nın bazı borsalarında işlem görmeye başlayan Bitcoin dijital para birimi, büyük kuruluşlar ve bazı devletler tarafından tanındı ve buna yönelik altyapıların geliştirilmesi için girişimler başlatıldı.

Yakın bir gelecekte bitcoin, etherium ya da başka isimlerle ortaya çıkan dijital paralarla işlem yapılan bir dönemi yaşayacağız. Büyük firmalar (Google, Facebook, Alibaba vb.) kendi dijital paralarını çıkarabilir, ülkeler kendi dijital para birimlerini üretebilirler ya da küresel anlamda geçerli tek bir dijital para birimi üzerinden işlemler gerçekleşebilir.

Blockchain 2 Temel Üzerine Kurulmuştur

  • Güvenlik
  • Dağıtık Sistem

1-Güvenlik

Blockchain, bloklardan oluşur ve bu bloklar zincir yapısı şeklinde birbiri ile bağlantılıdır. Bu bağlantının güvenliği ise özel olarak geliştirilmiş şifreleme yönteminde gizlidir. İşlem yapan kişi ile işlemi yapan kişi arasındaki güvenliği sağlamak için iki önemli kavramı anlamamız gerekiyor. Bunlar Dijital İmza ve Hash Fonksiyonu dur.

-Dijital İmza

Blockchainde işlemlerin yapılabilmesi ve onaylanması için 2 anahtar kullanılır. Bu anahtarlardan biri kişiye özel bir anahtardır ve gizlidir. Sadece o kişi tarafından bilinir ve blockchain işlemlerinde görülmez. 2.anahtar ise yine kişiye ait olan ve herkes tarafından görülen genel bir anahtardır. Bu anahtar herkes tarafından görünür ve kime ait olduğu bilinir.

Kişisel şifre ya da kişiye özel anahtar verinin (yapılan işlemin) şifrelenmesi için kullanılır. Genel anahtar ya da genel şifre ise işlemin doğrulanması için kullanılır. Dijital imza aynı el yazması gibi kişiseldir. İşlemlerin kişisel şifre ile şifrelenmiş halidir. Bunun dışında şifrelemeyi güçlendirmek için bir Hash Fonksiyonu kullanılmaktadır.

Hash Fonksiyonu

Hash fonksiyonları girilen verilerin uzunluğu ne olursa olsun çıktı olarak aynı uzunlukta değer üreten fonksiyonlardır. Blockchain teknolojisinde daha güvenli bir hash algoritması çalışmaktadır. Bunun adı “Security Hash Algorithm 256”. Kısaca SHA256. Bu algoritmanın kullanılmasının sebebi, üretilen değerin çözülebilmesi için çok büyük miktarlarda hesaplama süresi ve kaynak harcanmasıdır.

SHA256 fonksiyonunda girilen değer ne olursa olsun, 256 bitlik yani 64 karakterli bir değer üretilir. Bu algoritmada girdiden çıktı üretmek çok kolaydır fakat tersi yönde işlem yapmak zordur. Bu da blockchain teknolojisinin güvenilir bir sistem olduğunun kanıtıdır. Kriptolu 256 bitlik şifrelerin tersi yönde çözülebilmesi için, maddi olarak çok yüksek bilgisayarların uzun süreli çalışması gerekmektedir.

Blockchain teknolojisinin güvenirliği dijital imza ve SHA256 fonksiyonları ile sağlanmaktadır. Yapılacak işlem hash fonksiyonuna girerek 64 karakterli bir hash değeri oluşturulur. Bu hash değeri kişisel anahtar ile birlikte dijital imzalı veri dosyasını oluşturur ve oluşturulan bu dosya blockchain zincirine yeni bir halka olarak eklenir.

Eklenen bu dosya genel anahtar yardımı ile birlikte doğrulanmaya çalışılır. Bu doğrulama işlemi tersine hash fonksiyonun çözülmesini gerektirdiğinden işlem gücü yüksek donanıma sahip madenciler tarafından yapılır. Madenciler çözülmesi zor olan şifrelenmiş kodları çözmek için çalışırlar. Madencileri bu problemleri çözmeye teşvik eden şey Bitcoin dir.

Blok zincirine doğrulanmış bir blok eklenmesine yardımcı olan madenciler bu çabanın karşılığında bitcoin kazanırlar. Sistemin çalışması için madenciler çok önemlidir. Zincire yeni blokların eklenmesi madencilerin doğrulama işlemlerini yapmalarına ve karmaşık matematik problemlerini çözmelerine bağlıdır. Zamanla daha çok madencinin sisteme dahil olması ile rekabetin artması ve çözülmesi gereken şifrelerin zorluğu da kendiliğinden artmaktadır. Bir yandan madenciler kazanç sağlarken bir yandan da rekabetten dolayı sistemin güvenilirliği sürekli sağlanmaktadır.

En nihayetinde doğrulanan bloklar gerçek kayıt olarak zincire eklenmiş olur. Bu da zincire kayıtlı olan tüm paydaşlar tarafından doğrulanır.

2- Dağıtık Sistem

Blockchain teknolojisi güvenilir ve dağıtık bir yapıya sahiptir. Dağıtık yapıyı açıklamadan önce merkezi ve merkezsizleştirilmiş yapılardan bahsetmekte fayda var. Günümüz kayıt işlemlerinin çoğu merkezidir. Örneğin banka kayıtlarının tek bir bankada tutulması ya da merkez bankaları tarafından kayıt altında tutulması. Tapu kayıtları, kimlik bilgileri, vatandaşlara ait bilgilerin merkezi bir otorite olan devlet tarafından kayıt altında tutulması örnek gösterilebilir. Merkezi sistemlerde herhangi bir sorun yaşandığında merkez ile iletişimde olan herkes etkilenir ve iletişim sağlanamaz.

Merkezi olmayan yani merkezsizleştirilmiş sistemlerde ise yetkili olan merkezler bir sisteme bağlanırlar. Herhangi bir yetkili merkezin zarar görmesi halinde, yetkili bir başka merkeze bağlantı sağlanarak iletişime devam edilebilir. Bunun en güzel örneği internet için türk telekom altyapısını kullandığımızı düşünelim. Altyapıda bir sorun olması durumunda internet hizmeti sunan farklı bir hizmet sağlayıcı ile internete erişim sağlanabilir.

Blockchain teknolojisinde ise tamamen dağıtık bir yapı vardır. Herhangi bir merkez yoktur. Tüm noktalar birbiri ile iletişim kurabilir, birbirleri üzerinden işlem yapabilirler. Veri kayıtlarının tutulduğu Ledger veri tabanı tüm noktalarda aynı anda kayıt altında tutulmaktadır. Bu noktalardan herhangi birinde bir sorun olduğunda sistem zarar görmemekte, kayıt ve işlemler devam etmektedir.

İşte blockchain teknolojisini güçlü kılanda bu merkezi olmayan yapısıdır. Blockchain tüm merkezi otoriteleri tehdit eden bir teknolojidir.

Bu kadar güçlü ve güvenli olduğu iddaa edilen teknoloji birçok sektörü kökünden değiştirecektir. Sadece kurum ve kuruluşları değil, insanların davranışlarını, ticaret yapma şekillerini, toplumların kendilerine has birçok özelliğini değiştirecek gibi görünüyor. Mevcut sektörler nasıl etkilenecek, ne gibi değişimler olabilir gelin birlikte anlamaya çalışalım.

Blockchain Teknolojisi Birçok Sektörü Etkileyecek

1- Bankacılık ve Ödemeler

Son 10 yıl içerisinde Bitcoin bankacılık sektörünü etkileyen en önemli dijital para birimlerinden biri oldu. Birçok banka bitcoin ve sanal para alt yapısını kurmaya devam ediyor. Önümüzdeki yıllarda kağıt paraların yerini alması düşünülen dijital para birimleri için birçok ülkede çalışmalar yapılmaktadır. Her ülkenin kendine özgü dijital para birimleri konuşulmaya ve hayata geçmeye başladı.

Özellikle para transfer işlemlerinden ciddi gelir elde eden bankaların sonu gelmiş olabilir. Çok ufak komisyonlar ile blockchain üzerinden dünyanın her yerine para transferi yapabilmek mümkün. Paranın kontrolü merkezi otoriterlerden alınıp merkezi olmayan bir teknolojiye teslim edilmek üzere. IBM bankaların %15 inin 2017 yılı itibari ile blockchain teknolojisini kullanacaklarını ön görmüştü. Teknolojik dönüşümünü sağlamış, blockchain ile entegreli çalışan, sanal paraların geleceğine yatırım yapan kuruluşlar ayakta kalabilir.

2- Siber Güvenlik

Blockchain teknolojisi, güvenlik açısından güçlü bir altyapıya sahiptir. Günümüz dünyasında sistemlerin güvenliğini sağlamak için aracı kurumlara ihtiyaç duyulurken blockchain kendi teknolojisi ile aracılara ihtiyaç olmadığını iddaa etmektedir.

Günümüz merkezi sistemlere herhangi bir saldırı olması durumunda sistemde ciddi zararlar görülebiliyor. Sistemin zarar görmesi, sistemin yavaşlamasına hatta kapanmasına kadar ciddi yıkımlara neden olabiliyor. Merkezi olmayan blockchain teknolojisinde ise saldırı yapılan nokta tüm sistemi etkilememektedir. Anında fark edilen saldırı, ağdaki tüm noktalar tarafından bertaraf edilmektedir.

3- Tedarik Zinciri Yönetimi

Günümüz teknolojisinde ürünlerin üretimi aşamasından satışına kadar belli oranda tedarik zinciri kontrol edilebilmekte ve izlenebilmektedir. Bu firmaların planlamalarını, üretim ve satış politikalarını belirlemelerine yardımcı olmaktadır. Blockchain teknolojisinde tüm zincir kontrol altına alınacaktır.

Tarlada üretilen mahsülden, süt veren ineğe, üretim faktörünün içerisinde olan veri üreten tüm etkenler sisteme dahil edilebilecektir. Tüm bu verilerin sisteme dahil olması ile, insan hataları ve yaşanan gecikmeler minimuma indirilmek istenmektedir. Bunun yanında üretim ve tüketimin çevreye vermiş olduğu zararların anlaşılması ve kontrol altına alınması sağlanmaktadır.

4- Tahmin

Değişecek diğer alanlardan biride tahmin ile ilişkili olan alanlar olacaktır. Danışmanlık, araştırma, analiz, borsa tahminleri, seçimler gibi alanlardır. Bu alanda çalışmalar yapan girişimler mevcut. Merkezi olmayan bir sistemde nasıl ve hangi yöntemler ile global ölçekte tahminler yapılabileceği üzerine çalışmalar sürdürülmektedir. Yeni pazarlar oluşturmak ve bunu blockchain ile entegreli hale getirmek için çalışan birkaç girişim mevcut.

5- Network ve Nesnelerin İnterneti

Samsung ve IBM blockchain kullanan IoT cihazları için “Adept” adını verdikleri bir işbirliği başlattılar. Burada amaç nesnelerin birbirleri ile iletişimini sağlamak ve gereksinimlerini herhangi bir merkeze bağlı kalmadan giderebilmeleri.

Nesneler (makineler, robotlar, araçlar vb) kendi aralarında haberleşebilecek ve yazılım güncellemelerini, tamir ya da servis çağırma işlemlerini herhangi bir merkeze bildirmeden kendi aralarında yapabilecekler. Tabi nesnelerin birbiri ile iletişim halinde olması, zaman ve enerji tasarrufunu maximum seviyeye çıkaracaktır.

6- Sigorta

Sigorta sektörü de blockchain teknolojisine entegre olacak. Blockchain tabanlı sigorta şirketleri akıllı kontratlar ile gerçek dünya kayıtlarını güvenli bir şekilde sistemde tutabilecekler. Oracle gerçek hayat bilgilerini entegre etmeye başladı bile. Bunun dışında “Eternity” Sigorta şirketi de sigorta sektörü için projeler geliştirmektedir.

7- Özel Ulaşım ve Araba Paylaşımı

“Peer to Peer” yani “Kişiden Kişiye” altyapısı ile ortaya çıkan Blokchain teknolojisi kişilerin, birbiri ile aracı olmadan arabalarını paylaşabilmelerine imkan tanıyacak. Araba sahipleri ile kullanıcıları güvenli bir şekilde buluşturmayı hedefleyen girişimler mevcut. Aynı zamanda, otopark, benzin ve yol ücretlerinin sistem üzerinden otomatik ödenmesi üzerine de girişimler hayata geçirilmeye başlandı.

8- Online Veri Depolama

Merkezi yapılarda, insan hatasından, hacklenmeye, fiziksel hasarlardan, kod hatalarına kadar birçok sebepten bilgi kaybı yaşanmaktadır. Blockchain ataklara karşı verilerin çok daha güvenli bir şekilde saklanabilmesine imkan tanır. “Storj” girişimi blockchain teknolojisi ile bulutta güvenli bir şekilde veri saklanmasına imkan veren bir girişimdir.

9- Yardım ve Bağış

Mevcut sistemlerde yapılan yardımların ne şekilde kullanıldığı tam olarak bilinmemektedir. Şeffaf olmayan kurumlar gelen yardımları bireysel çıkarları için kullanabilmektedir. Bazı durumlarda ise yardımın iletilmesinde gecikmeler yaşanmaktadır. Blockchain ile yardımın gitmesi gereken yere en hızlı ve güvenli şekilde iletilmesi sağlanmaktadır. “BitGive” adındaki girişim bu alanda çalışıyor ve bağışların şeffaf şekilde izlenebilmesini ve ulaştırılmasını sağlıyor.

10- Oy Kullanımı

Birçok ülkede özellikle son yıllarda seçimlerin şeffaf olmadığı iddaa edilmektedir. Merkezi otoriteler seçimleri manipüle etmekte, teknolojiyi kullanarak seçimlerin güvenilirliğine engel olmaktadırlar. Blockchain teknolojisi ile oy kullananların kimlikleri doğrulanacak ve herkese açık bir şekilde seçim işlemi gerçekleşecektir. Müdahale edilemeyen, herkesin görebildiği şekilde kaydedilen oylar seçimlerin adil ve demokratik koşullarda yapılmasını sağlamaktadır. Bu alanda hükümetlerle birlikte çalışan “Democracy Earth” ve “Folow my Vote” isimli girişimler blockchain tabanlı oylama sistemleri üzerinde çalışmaktadırlar.

11- Hükümet

Devlet yönetim sistemleri genellikle yavaş, kapalı ve yolsuzluğa müsaittirler. Özellikle bürokrasinin getirmiş olduğu engeller devlet yönetimlerinin verimliliğini azaltmaktadır. Yeni sisteme entegre olan devlet sistemleri daha şeffaf, güvenilir ve verimli bir yapıya kavuşacaktır. Blockchain merkezi sistemlerin yerini almayı planlayan bir teknoloji olduğu için ileride devlet gibi merkezi yapıların olmayacağını da hesaba katmalıyız. Dubai yeni sistemi benimseyen ve adım atan ülkelerden biri. Bu yıl tüm resmi dökümanlarını blockchaine geçirmeyi hedefliyorlar.

12-Kamu Yararı

Blockchain ile işsizlik, sağlık gibi kamu yararına yapılan yardımların değerlendirilmesi ve dağıtılmasındaki, yavaşlık, verimsizlik, güvensizlik aşılabilir. “Govcoin” adındaki İngiliz şirket hükümete kamu yardımlarının dağıtılması için yardımcı olmayı hedeflemektedir.

Evrensel temel gelir kavramı da hayatımıza girmeye başladı. Yakın gelecekte işsiz kalacak insanların hayatta kalabilmesi için dünya genelinde tartışılan bu maddi imkan blockchain teknolojisi üzerinden tüm insanlara dağıtılabilir. Bu konuda “Circles” adlı şirket çalışmalar yapmaktadır.

13- Sağlık

Merkezi kurumlardan olan hastaneler, sağlık kuruluşları da birçok tehlike ile sürekli mücadele etmektedirler. Özellikle hasta verilerinin saklanması ve paylaşılması için güçlü altyapılara ihtiyaç duyulabilmektedir. Hackerlar kişisel bilgilere erişmek için hastane ve sağlık kuruluşlarına sürekli saldırı düzenlemektedirler.

Blockchain sağlık kayıtlarının güvenli bir şekilde saklanabilmesine imkan tanır. Hasta ve yetkili doktorlar arasında köprü kurarak, bilgi güvenliğini, doğru tanı ve hızlı tedavinin gerçeklemesini sağlayacaktır. “Gem” ve “Tierion” sağlık sektörünü kökten değiştirecek, blockchain teknolojisi ile entegre çalışabilecek sistemler üzerinde çalışmaktadırlar.

14- Enerji Yönetimi

Çok uzun yıllardır enerji sektöründe üretim yapan şirketler direk tüketiciye ulaşamamaktadır. Genellikle devlet, ya da farklı aracılar ve belli komisyonlar ile enerji hizmetleri iletilmektedir. “Transactive” adlı girişim üreticiler ile tüketicilerin direkt alım-satım yapabilmelerine imkan sağlayacak blockchain teknolojisi üzerinde çalışmaktadır.

15- Online Müzik

Müzik sektöründe şarkıların kitlelere ulaşması için aracılar mevcut. Blockchain teknolojisi ile birlikte müzisyenler direk hayranları ile iletişime geçebilecek, aracı olmadan ödemelerini alabilecekler. Günümüz dünyasında telif hakları ve anlaşmazlıklardan doğan birçok dava vardır. Müzisyenler bu davalardan maddi ve manevi kayba uğrayabilmektedirler.

Blockchain teknolojisinde akıllı kontratlar ile telif haklarına kesin bir çözüm getirilmiş oluyor. Bu kontratın doğrulanmadığı hiç bir ağda eserin yayınlanması ve dinlenilmesi neredeyse imkansız. “Mycelia” ve “Ujo” blockchain tabanlı çözümler üreten girişimlerdir.

16- Perakende

Perakende sektörü milyarlarca dolarlık bir sektör ve aracı şirketlerin tekelinde. Online ortamda da Amazon, Alibaba gibi birçok aracı şirket hizmet bedeli ya da aldıkları komisyonlarla ayakta duruyorlar. Blockchain teknolojisi aracıları ortadan kaldırmayı hedefleyen bir girişim olduğundan, üreticiler ile tüketiciler arasında köprü olmayı amaçlamaktadır. Üretici ile tüketici arasındaki güven; akıllı kontratlar, güvenli değişim, itibar yönetim sistemleri ile sağlanmaktadır. “Openbazaar” ve “OB1” perakende sektörünü değiştirmek isteyen, blockchain entegresini gerçekleştirmek için çalışan girişimlerdendir.

17- Emlak Sektörü

Emlak sektöründe de bürokrasi, şeffaf olmayan işlemler, dolandırıcılık, aracı komisyonları gibi birçok verimsiz olay vardır. “UbitQuity” adlı girişim güvenli kayıt tutulması, ödemelerin hızlı ve güvenilir şekilde gerçekleşmesi için çözümler geliştirmektedir. Bunun dışında mülk sahibinin onaylanması ve yeni sahibinin atanmasını kolaylaştırmak için çalışmalar yapılmaktadır.

18- Kitlesel Fonlama

Kitlesel fonlama, özellikle belli bir fikri ya da projeyi hayata geçirmek isteyen ama yeterli sermayesi olmayan girişimcilerin sermaye yaratmak için kullandıkları bir yöntem. Bu konuda şeffaf ve güvenilir platformlar var ama komisyon oranları bir hayli yüksek. Blockchain güvenilir, şeffaf ve aracısız bir şekilde kitlesel fonlamanın yapılabilmesine imkan tanımaktadır. Online itibar sistemi, akıllı kontratlar ile aracı olmadan girişimciler sermaye toplayabileceklerdir. Yakın gelecekte blockchain teknolojisi hayatımıza daha fazla nüfuz ettiğinde kitlesel fonlama ile ilgili de birçok yeni gelişmeyi görmeye başlayacağız.

19- Kendi Sektörlerimiz

Veri ya da para transferi yaptığımız bir işimiz var ise muhtemelen yakın gelecekte blockchain teknolojisi ile entegreli sistemler üzerinden çalışmaya başlayacağız. Blockchain birçok yeni olasılık ve fırsatları beraberinde getiren bir teknoloji. Özellikle girişimciler için yeni kapılar açabilir. Birçok sektör değişimden etkilenecek ve bu geçiş sürecinde birçok yeni iş fırsatları doğacaktır. Sektörlerin ve iş yapma şekillerimizin yakın gelecekte değişeceğini düşünerek hareket etmeli ve kendimizi ona göre konumlandırmalıyız.

BLOCKCHAIN BİZİ VE TOPLUMU DEĞİŞTİRECEK?

Blockchain yakın geleceğimizin en yıkıcı teknolojilerinden biri. Birçok sektörü kökünden değiştirecek gibi görünüyor. Sektörlerin değişmesi, insan kaynaklarının da değişmesi, yenilenmesi anlamına gelmektedir. Gelişmelere ayak uydurabilecek firmalar yeni sistemde yerlerini alacaklardır. Yeni teknolojilerin kullanılması, yeni girişimlerin ortaya çıkması kaçınılmaz. İnsanların çalışma şekilleri ve davranış alışkanlıkları kökünden değişecek.

Bu değişim insanlarla sınırlı olmayacaktır. Yeryüzünde hareket eden tüm canlılar, veri üreten her şey bu sistemin içerisine dahil edilmek isteniyor. Üretim alanları, hayvanlar, makineler, robotlar, tedarik zincirinde olabilecek tüm canlı cansız varlıklar. Ayrıca yapılan işlemler, gerçekleştirilen tüm ilişkiler blockchain sisteminde kayıt altına alınmak isteniyor.

Nasıl bir sistem mi? Merkezi olmayan kendi varlığını güçlü bir şekilde sürdürebilen bir sistem. Şeffaf, güvenilir ve verimli olduğu iddaa edilen bir sistem. Peki gerçekten öyle mi?

Bu teknoloji trilyon dolarlık sermayeye sahip şirketlerin ya da ailelerin kontrolü ve fonlanması ile ortaya çıkmıştır. Merkezi olmayan kontrol edilemeyen bir sistem olarak lanse edilse de benim aklıma çok kritik iki soru gelmektedir.

SORU1 : Güç Kimde?

Blok zincirinde değişiklik yapılması imkansız değil. Değiştirilmesi için yüksek miktarlarda sermaye sahibi ve işlem gücünün olunması gerektiğinden pratikte bunun uygulanmasının zor olduğu ileri sürülüyor. 21 milyon bitcoin üretileceğini ve üretilen bitcoinlerin büyük çoğunluğunun birkaç şirket ya da ailenin tekelinde olmadığını ya da olmayacağını nereden biliyoruz?

“Dünyanın en büyük ikinci ekonomisinin en popüler kripto para birimi üzerinde en büyük etkiye sahip olması muhtemel. Birkaç büyük Çinli Madencinin kapanması durumunda, “HashRate” muhtemelen keskin bir şekilde düşecek ve ağı daha az güvenli hale getirecektir ” 13 Aralık 2019 – Coindesk.com

SORU2 – Hedef Tam Kontrol Mü?

İnsanların anlık yaşamsal verilerinin de blockchain teknolojisine entegre edilmesi söz konusu. İnsan vücuduna takılacak çipler ya da nanometrik (çok küçük ölçeklerde) partiküllerin vücuda alınması ile bu entegrenin yapılabileceği konuşulmakta. İnsanların tüm yaşamsal fonksiyonlarına müdehale etme yetkisi nasıl ve kimin kontrolünde olacak? Uzaktan müdahale edilebilen, özgür irademizin kontrol altında tutulduğu modern köleler mi olacağız?


SONUÇ

Teknoloji her zaman insanoğlunun gelişmesine büyük katkı sağlamıştır. Teknolojik gelişmeler insanların faydasına olacak şekilde yapılmalı ve günümüz problemlerine çözüm getirmesi gerekmektedir. İnsanlık tarihi boyunca teknolojinin faydalarını görmüş olsak da, zararlarını da görmüş olduk. Yanlış kişi, kurum ya da devletlerin insan hayatını nasıl tehlikeye attığını defalarca yaşadık. Ben bu teknolojinin de bu şekilde ele alınmasından yanayım. Blockchain teknolojisi birçok faydayı beraberinde getiriyor. Hayatımızı kolaylaştıracak, daha güvenli ve şeffaf bir yaşam inşa edebilecek potansiyele sahip. Diğer yandan yanlış kişi, kurum ya devletler tarafından manipüle edilebilecek bir yapıya sahip ya da sahip olunması muhtemel ise; insanların yaşam haklarını ellerinden alabilecek bir potansiyele sahip. Bizim sadece ekonomik açıdan değil, sosyolojik, psikolojik ve toplumsal açıdan da bu teknolojiyi ele almamız ve sorgulamamız gerekmektedir. Ne kadar iyi anlarsak kendimizi o kadar iyi koruyabilir, hayatlarımıza nasıl ve ne şekilde entegre etmemiz gerektiğini de bulmuş oluruz.


Atatürk gençlik ile ilgili sözü
Bana destek olabilirsin

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir